Fanos privé Fanos bedrijven

Enneagram persoonlijkheids inzicht

Bij Bureau Fanos werk ik veel met het Enneagram als basisinstrument voor het verklaren en optimaliseren van gedrag. 

Over het Enneagram is al veel geschreven, zowel zinnig als onzinnig.

Ik zal deze pagina gebruiken om uitleg te geven over het Enneagram, gebaseerd op mijn studies bij Helen Palmer Nederland, Het Enneagraminstituut van  Don Riso en Russ Hudson, Enneagram Explorations met David en Katherine Fauvre en The Somatic Enneagram met Andrea Isaacs.

Om te beginnen met het basisfiguur en de benaming. Deze komt uit het Grieks. Ennea betekent 9 en gram betekent zoveel als punt.

Dus een model met 9 punten, gesitueerd rond een cirkel, op gelijke afstand van elkaar en verbonden met een aantal lijnen, waarin een driehoek en een hexade te herkennen zijn, waarover later meer. Het model werd er van beschuldigd "occult" te zijn, maar niets is minder waar. Het is een model wat al in het oude Egypte en later bij de oude Grieken werd gebruikt als wiskundig verklaringsmodel. 

Pas op latere datum, wanneer weten we niet, omdat veel belangrijk materiaal uit de oudheid is vernietigd, werd het model ook gebruikt in 'spirituele oefeningen'. De basis daarvan is te vinden in zowel de mystiek-Joodse Kaballa, als bij de Soefie's, een mystieke tak in de Islam.

Het Enneagram zoals we dit nu in de westerse wereld gebruiken dateerd van heel recente datum.

Het was de Grieks-Armeense 'zoeker'G.I Gurdieff die begin vorige eeuw het model 'boven water' wist te halen en zijn leerlingen les begon te geven in proces-verklaringen middels het Enneagram, op basis van oude kennis. Begin jaren 50 van de vorige eeuw kwam de Boliviaanse denker Oscar Igazo in aanraking met het model en hij wist dit te koppelen aan oude inzichten in de menselijke natuur, die o.a. verwerkt waren in de Enneaden van Plotinus. Igazo begon dit mondeling aan groepen leerlingen te onderwijzen. In 1970 werd op die manier de psychiater Claudio Naranjo gegrepen door de overeenkomsten die hij herkende met psychiatrische ziektebeelden. Hij was het ook die de verbanden kon leggen tussen de verschillende typen en die middels de verbindingslijnen in het model worden weergegeven. Uiteindelijk hebben mensen als Helen Palmer en Don Riso deze informatie verder doen uitkristalliseren tot het Enneagram van persoonlijkheidstypen zoals dat heden ten dage bekent is. Uitgebreidere achtergronden zijn op het Internet ruim te vinden evenals in boeken van genoemde auteurs. Het is de grote verdienste van Don Riso dat hij een glijdende schaal aan ontwikkelingsniveau's per type wist te onderscheiden, waardoor de type-differentiatie duidelijk in beeld gebracht kon worden.

Kennis van dit model in de typeonderscheidingen en hun samenhang en samenspel van gedrag en motivatie geeft een krachtig instrument om persoonlijk gedrag EN interactie te duiden en te verklaren. Zowel interpersoonlijke als zakelijke relaties kunnen wederzijds hun voordeel hiermee doen.

Ook een waarschuwing is hier op zijn plaats: Verklaringen gebaseerd op 'halve kennis' van het model en de typeachtergronden kan leiden tot grote misverstanden en interpersoonlijke 'ongelukken'. Zonder voldoende scholing en inzicht kan het werken met dit model worden vergeleken als het meespelen in een voetbalwedstrijd met één been en op krukken. Helaas is veel informatie die rondgaat op het internet hiermee vergelijkbaar.